Αρχικά θέλω να αποτίνω φόρο τιμής στους κοινοτάρχες της Κορώνου, που γνώρισα στους αγώνες για την επιβίωση ή ανάπτυξη του τόπου, στον Αντώνη Πρωτονοτάριο και στον Μανώλη Μανωλά που παρά την απουσία του, αισθανόμαστε να είναι παρών σήμερα εδώ στην αίθουσα του Οικομουσείου.
Βρισκόμαστε σε ένα τόπο που σηματοδοτεί, περικλείει και εκπέμπει μια σειρά από σημαντικά ιστορικά στοιχεία. Τις μνήμες των νεκρών της κατοχής από την πείνα, τη διαδρομή της σμύριδας, τους αγώνες και τη σκληρή δουλειά των εργατών πάνω και κάτω από τα βουνά, έναν ιδιαίτερο άυλο πολιτισμό.
Αλλά και επίκαιρα στοιχεία που εκφράζονται με το σημερινό γεγονός. Την ανάγκη για την βιώσιμη ανάπτυξη. Το επίκαιρο Χωροταξικό του τουρισμού, μας οδηγεί πάλι στην Κόρωνο, που αναδεικνύει την έντονη αντίθεση της τουριστικής ανάπτυξης μεταξύ της Δημοτικής Ενότητας Νάξου (Αναπτυγμένες περιοχές Β) και της Δημοτικής Ενότητας Δρυμαλίας που κατατάσσεται στη τελευταία κατηγορία ανάπτυξης (περιοχή Ε). Επίκαιρο είναι και το χωροταξικό των ΑΠΕ, που προορίζει τα βιομηχανικά πάρκα μόνο για τα βουνά της Δημοτικής Ενότητας Δρυμαλίας. Αλήθεια τι τυχαία συνάντηση, τομή των δύο χωροταξικών πάνω στην Ορεινή Νάξο!!
Η Κόρωνος σηματοδοτεί την εγκατάλειψη, την απομόνωση, την ενδονησιακή ανισότητα, συμπυκνώνει και θέτει στη θεματολογία του συνεδρίου μας, με τον πιο ηχηρό τρόπο τα ζητήματα της ισόρροπης ανάπτυξης της Νάξου.
Είναι φανερό ότι η ψαλίδα στην οικονομία μεταξύ Πεδινής και Ορεινής Νάξου, η οποία αναλύθηκε και στο προηγούμενο συνέδριο, σχετίζεται με τη στάση, τις θέσεις, τις παραλήψεις και τις αποφάσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης όλων των βαθμίδων, πέρα βέβαια από τις ευθύνες του κεντρικού κράτους.
Η μελέτη της περίπτωσης της Κορώνου, ως αμιγώς ορεινό χωριό, που ζει την ενδονησιακή ανισότητα, θα μας αποκαλύψει τις αιτίες, τις ευθύνες, αλλά θα μας οδηγήσει και σε βιώσιμες λύσεις.
Η κατάσταση στην Ορεινή Νάξο.
Μετά το μεγάλο πλήγμα που υπέστη η Κόρωνος, το Σκαδό, τ΄ Απεράθου κτλ από την απαξίωση της σμύριδας στη διεθνή αγορά και το μεγάλο κύμα της μεταπολεμικής μετανάστευσης, η κατάσταση στα χωριά είχε ισορροπήσει σε ένα δυσμενέστερο σημείο, απομόνωσης και εγκατάλειψης. Μια κοινωνία διαλυμένη, οικονομία κατεστραμμένη, τοπική αυτοδιοίκηση αδύναμη χωρίς καμιά εξουσία, παραγωγική βιομηχανική βάση απαρχαιωμένη. Χωριά εγκαταλειμμένα, χωρίς υποδομές υγείας, κοινωνικών υπηρεσιών.
Έγιναν προσπάθειες από την δεκαετία του 80 να επιτευχθεί η παραγωγική ανασυγκρότηση με βάση τον εκσυγχρονισμό των σμυριδωρυχείων. Η γενναία στήριξη της εργασίας στα σμυριδωρυχεία το 2015, μέσα όμως στο γνωστό καθεστώς εικονικής εργασίας και ασφάλισης, δεν έφερε αποτελέσματα. Έγιναν μια σειρά δρόμοι προς την Χώρα, το Λυώνα, το Γυμνάσιο στο Σκαδό, ξεκίνησε το Οικομουσείο και το βιομηχανικό πάρκο στη Στραβολαγκάδα.
Τα αποτελέσματα της ασύμμετρης μεγέθυνσης του τουρισμού στη Νάξο.
Το παράδοξο των τελευταίων χρόνων της μεγέθυνσης του τουρισμού στη Νάξο, είναι ότι όχι μόνο δεν συμπαρέσυρε τα χωριά της Ορεινής Νάξου, αλλά είχε το αντίθετο αποτέλεσμα, δηλαδή τη συρρίκνωση της οικονομικής και κοινωνικής ζωής, το κλείσιμο των σχολείων και τη διάλυση της κοινωνικής συνοχής.
Και είναι φυσικό αφού η τουριστική κοσμογονία της Δυτικής Ακτής απαιτούσε εργατικά χέρια, τεχνίτες της οικοδομής, υπαλλήλους στα ξενοδοχεία, στην εστίαση, στις υπηρεσίες και συγχρόνως προσέφερε μεγάλες επιχειρηματικές ευκαιρίες. Αυτές οι συνθήκες οδηγήσαν τον ενεργό πληθυσμό σε οριστική μετανάστευση στη Χώρα και στους πεδινούς οικισμούς. Η περιοχή μετατράπηκε σε αποθετήριο γερόντων, σε γεροκομείο της Ορεινής Νάξου. Ήταν μια διαδικασία αναμενόμενη κατά το πάλε ποτέ χωροταξικό σχέδιο του Καποδιστριακού δήμου Νάξου (της ομάδας Τσεκούρα), τότε που πρότεινε την επέκταση των πεδινών οικισμών για να δεχθούν την συρροή των ορεινών.
Η μετανάστευση, αλλαγή επαγγέλματος, η ένταξη της νέας γενιάς απευθείας στα τουριστικά επαγγέλματα, οδήγησε στη διάλυση του παραγωγικού ιστού της Ορεινής Νάξου. Εντάθηκε η εγκατάλειψη των αγροτικών καλλιεργειών στις αναβαθμίδες, έπαυσε η συντήρηση του πετραίου δικτύου των πεζουλιών αντιστήριξης, των πηγών, των αγροτικών κτισμάτων, της γης, των μονοπατιών. Έμειναν μόνο λίγοι βοσκοί που κατέλαβαν το τοπίο, ανταγωνιζόμενοι με την εγκαταλειμμένη-αναγεννημένη φύση, επιβάλλοντας την υπερβόσκηση, τις πυρκαγιές, μετατρέποντας την οποιαδήποτε απόπειρα δενδροκαλλιέργειας σε ζωοτροφή και παραδίνοντας τα πέτρινα πεζούλια των αναβαθμίδων στην καταστροφική μανία των ζώων.
Και λιγοστοί σμυριδεργάτες, όσοι χρειαζόταν για να εξορύξουν ή να συλλέξουν την ποσότητα ασφαλιστικής κάλυψης των εκατοντάδων εγγεγραμμένων στον «κατάλογο του προνομίου».
Τα αναπτυξιακά αντίβαρα που θα μπορούσε να αντιτάξουν τα χωριά της Ορεινής Νάξου (Κόρωνος, Σκαδό, Κωμιακή κτλ) απέναντι στη διαρροή ήταν αδύναμα, σε αντίθεση με το Φιλώτι όπου με την ισχυρή επιδοτούμενη κτηνοτροφία αύξησέ τους μονίμους κατοίκους του και τ’ Απεράθου που προσαρμόστηκε εγκαίρως στον τουρισμό, πριν την υπερανάπτυξη της Δυτικής Ακτής, με ένα ιδιαίτερο βιώσιμο τοπικό πρότυπο που δημιούργησε ένα εναλλακτικό τουριστικό πόλο στη Νάξο.
Τα αίτια του φαινομένου της ενδονησιακής ανισότητας.
Είναι προφανές ότι η αιτία του φαινομένου δεν είναι η ανάπτυξη του τουρισμού γενικά, που η ανοδική του πορεία ήταν αναμενομένη για τη Νάξο, αλλά το συγκεκριμένο μοντέλο «ήλιος θάλασσα» που έχει επιβάλει η τουριστική αγορά σε όλα τα νησιά, εκμεταλλευόμενη πλήρως τους παρθένους φυσικούς και πολιτιστικούς πόρους, για γρήγορα κέρδη και ταχεία απόσβεση των επενδύσεων.
Από την άλλη η ανάπτυξη στη Δυτική Ακτή δεν έγινε στο κενό. Έγινε σε βάρος των ευαίσθητων οικοσυστημάτων της παραλίας, των πολύτιμων πόρων και της κοινωνίας. Η συνεχής ανάλωση των πόρων που προσέλκυσαν το τουρισμό στη Νάξο, η εξάντληση του νερού, η υπερδόμηση καταλυμάτων και κατοικιών στις ακτές, οι παράνομοι δρόμοι εξυπηρέτησης του αυτοκινούμενου πλήθους, η ετήσια κατακρεούργηση των προστατευόμενων αμμοθινών, το μπάζωμα του υδρολογικού δικτύου, η αδυναμία διαχείρισης των απορριμμάτων, του συγκοινωνιακού φορτίου, του θορύβου, το στεγαστικό πρόβλημα κατοίκων και εργαζομένων, δείχνουν ένα άναρχο, χρεοκοπημένο, κοινωνικά άδικο μοντέλο που πρέπει να κλείσει τον κύκλο του.
Η διατροφική στήριξη του μοντέλου στις εισαγωγές τροφίμων της παγκοσμιοποιημένης αγοράς, σε συνδυασμό με την εγκατάλειψη της αγροτικής παραγωγής στην πεδινή Νάξο, τη μετατροπή της γεωργικής γης σε χώρο ξενοδοχειακών αποδοτικότερων επενδύσεων, χτυπά στην καρδιά και τη σύγχρονη παραγωγική ταυτότητα της Νάξου.
Πρόκειται για ένα ενιαίο μηχανισμό που αναδιατάσσει παραγωγικά, δημογραφικά και ταξικά ολόκληρο το νησί. Μια ενιαία λειτουργία που προκαλεί την υπερεκμετάλλευση της Πεδινής και την αφαίμαξη της Ορεινής Νάξου. Την καταστροφή του περιβάλλοντος στη Δυτική ακτή και την αναπτυξιακή υποβάθμιση της Ορεινής. Την ασύμμετρη διόγκωση, παραμόρφωση, διάρρηξη της ισορροπίας της κοινωνίας με το ιστορικό – φυσικό της περιβάλλον.
Οι ευθύνες της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Ποια ήταν και είναι η στάση της τοπικής αυτοδιοίκησης απέναντι στο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης που μας έχει επιβάλει η αγορά;
Οι Περιφέρειες σύμφωνα με τον Καλλικράτη, σχεδιάζουν, προγραμματίζουν και υλοποιούν πολιτικές σε περιφερειακό επίπεδο, σύμφωνα με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής της χώρας.
Ο τριτογενής τομέας στην ΠΝΑΙ, o Τουρισμός με τις συναφείς του δραστηριότητες, καταλαμβάνει το 87% της οικονομίας, ενώ ο πρωτογενής τομέας μόλις το 3%. Η επικράτηση του τουρισμού ως μονοκαλλιέργεια στο χώρο του Νοτίου Αιγαίου έχει περάσει από το επίπεδο της οικονομίας στο επίπεδο της θεσμικής εκπροσώπησης στην Περιφερειακή Αρχή.
Η περιφερειακή αρχή του Νοτίου Αιγαίου είναι απόλυτα ταυτισμένη με το τουριστικό μοντέλο και τις νεότερες παραλλαγές του. Με δηλωμένες απόψεις και θέσεις υπέρ της συνεχούς ατέρμονης ανάπτυξης. Προτείνεται η μετάλλαξη της φέρουσας ικανότητας σε ένα συνεχώς αυξανόμενο μέγεθος, εξαρτώμενο από την αύξηση των τεχνιτών υποδομών, με σκοπό να αφήνει συνεχώς χώρο στις μεγάλες επενδύσεις. Αμφισβητείται η έννοια του υπερτουρισμού, της κλίμακας και της προσβολής του τοπίου, της διαχείρισης των περιοχών NATURA.
Ο Δήμος Νάξου είναι εγκλωβισμένος στην εξυπηρέτηση του μοντέλου. Δεν το αμφισβήτησε ποτέ, συνεχίζει να το υπηρετεί σαν πατροπαράδοτη υποχρέωση. Πάντα κατά προτεραιότητα σε βάρος της Ορεινής Νάξου. Πρόθυμα συντηρεί κάθε χρόνο τις υποδομές του, για να εξυπηρετήσει το τουριστικό πλήθος, αδιαφορώντας για την ευζωία των δημοτών και την ακεραιότητα των οικοσυστημάτων.
Το δημοτικό συμβούλιο ανέχεται την καταστροφή των αμμοθινών, ρεμάτων, τοπίων. Καταστραμμένα τοπία χρησιμοποιούνται απερίσκεπτα στη διαφήμιση του νησιού. Οργανώνεται η αρπαγή του νερού από την πρωτογενή παραγωγή. Αγροτικοί δρόμοι χρηματοδοτούνται μόνο για την εξυπηρέτηση του τουρισμού. Υποδομές, μαρίνες, λιμάνια συνωστίζονται στη Χώρα. Δεν εκπονήθηκε κανένα σχέδιο για την ορεινή Νάξο, έστω στα πλαίσια του υπάρχοντος μοντέλου.
Θετική είναι από το Δήμο η επιλογή του σεναρίου της ήπιας ανάπτυξης στο τοπικό πολεοδομικό σχέδιο της Νάξου. Η ψήφιση της απόφασης της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου για την απαγόρευση των ΕΣΧΑΣΕ. Η κατεδάφιση των παλαιών ξενοδοχείων του Αλυκού. Η απόκτηση του εναέριου, των κτηρίων και των ορυχείων της σμύριδας.
Γενικά από την τ.α. απουσιάζει η ενσυναίσθηση ότι τουριστική υπεραξία παράγεται από την ανάλωση του ευαίσθητου περιβάλλοντος των νησιών, φυσικού – ανθρωπογενούς ως δωρεάν πρώτης ύλης και σε βάρος της ζωής των τοπικών κοινωνιών.
Οι ευθύνες της τονίζονται όχι για να καταδικαστεί κάποιος αιρετός, αλλά για να αναδειχθεί ο καθοριστικός ρόλος της στο μηχανισμό λειτουργίας του τουριστικού μοντέλου και τα δυσμενή αποτελέσματα του ρόλου της στην ορεινή και πεδινή Νάξο. Τονίζονται οι ευθύνες για να αναληφθούν, να γίνει κατανοητή η κατάσταση που έφεραν τη Νάξο και η ανάγκη αλλαγής πορείας με μια νέα πολιτική.
Σχέδιο βιώσιμης ανάπτυξης της περιοχής Ορεινής Νάξου (Δ.Ε. Δρυμαλίας).
Είναι προφανές ότι η οποιαδήποτε τουριστική ανάπτυξη της ορεινής Νάξου δεν μπορεί να λειτουργεί ανεξάρτητα, εναλλακτικά ή συμπληρωματικά προς τον τουρισμό της Δυτικής Ακτής. Δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί έξω από ένα σχέδιο Βιώσιμης ανάπτυξης συνολικά της Νάξου, που θα αντιστρέφει την υπάρχουσα πορεία και θα τη θέτει στις ράγες της βιώσιμης ανάπτυξης.
Όμως κατά τη γνώμη μου ένα συνολικό αναπτυξιακό σχέδιο για τη Νάξο, μπορεί να ξεκινήσει με το τοπικό σχέδιο ανάπτυξης της ορεινής Νάξου, όχι τόσο γιατί υπάρχει η ανάγκη άμεσης ενίσχυση της, αλλά γιατί θα είναι εξ ορισμού βιώσιμο, αυθεντικής εμπειρίας, θα στηρίζεται σε ένα πλούτο φυσικών – πολιτιστικών πόρων, θα συνδέεται με την παραδοσιακή πρωτογενή παραγωγή, θα δίνει υπεραξία στο τουριστικό προϊόν της Νάξου, θα αποτελεί πιστικό πρότυπο για όλο το νησί και θα καθορίζει με το βάρος του τη ενιαία ταυτότητα της Νάξου και το νησί ως τουριστικό προορισμό όπως περιγράφεται στις κατά καιρό βραβεύσεις από διεθνή μέσα.
Μέχρι τώρα έχουν εκπονηθεί μερικές, μελέτες αποκλειστικά για την ορεινή Νάξο ή την Δρυμαλία, όπως είναι η μελέτη του ΣΧΟΑΠ Δρυμαλίας, του ΕΜΠ: «Καταγραφή και αποτίμηση του ιστορικού βιομηχανικού εξοπλισμού στα σμυριδωρυχεία Νάξου», του ΙΓΜΕ η « Γεωπολιτιστική ανάδειξη / αξιοποίηση / εκμετάλλευση των εγκαταστάσεων και των παλαιών ορυχείων σμύριδας» και αρκετές σημαντικές μεταπτυχιακές και διπλωματικές εργασίες. Ιδιαίτερα εστιάζουν στα ερείπια των εγκαταστάσεων του εναερίου, των σταθμών των λιμανιών, στα εγκαταλειμμένα ορυχεία που αποτελούν από μόνα τους ένα έργο τέχνης στημένο στο τραχύ φυσικό τοπίο των βουνών της Νάξου. Ένα απέραντο μνημείο που περνά πάνω από τα βουνά, σαν το συρματόσχοινο, από τον Λυώνα ως τη Μουτσούνα καταγράφοντας όλες τις ιστορικές μνήμες της σμύριδας, προσφέροντας μια μοναδική τουριστική διαδρομή. Επίσης η μελέτη Ε.Π.Μ 8 της NATURA και το ΤΠΣ Νάξου.
Οι μελέτες είναι ενθαρρυντικές, αποκαλύπτουν ένα θαυμαστό μοναδικό κόσμο και την δυνατότητα βιώσιμης ανάπτυξης.
Ενδεικτικά τα κυριότερα συγκριτικά πλεονεκτήματα του χώρου της Ορεινής Νάξου (Δ.Ε. Δρυμαλίας), τα οποία θα μπορούσαν να συνθέσουν ένα ιδιαίτερο τουριστικό βιώσιμο μοντέλο, πυλώνα τοπικής ανάπτυξης, πρότυπο εναλλακτικών τουρισμών ή τουρισμού εμπειρίας, είναι:
- Το ορεινό τοπίο, οι κορυφές των βουνών, τα σπήλαια, οι ρεματιές, αμμοθίνες, δάση, λιμανάκια, υγρότοποι.
- Τα πολιτιστικά τοπία με τους μύθους και τις παραδόσεις, αναβαθμίδες, ο πετραίος πολιτισμός.
- Σπάνια ενδημική χλωρίδα και πανίδα. Πλούσια βιοποικιλότητα. Περιοχές NATURA 2000, Καταφύγια Άγριας Ζωής.
- Μνημεία προϊστορικά, μυκηναϊκά, αρχαϊκά, ελληνιστικά, βυζαντινά, ενετικά, προβιομηχανικά και βιομηχανικά με αιχμή την βιομηχανική κληρονομιά του εναερίου και των ορυχείων.
- Αρχιτεκτονικά οικιστικά σύνολα, παραδοσιακοί οικισμοί και αγροτικά κτίσματα.
- Δίκτυο των μονοπατιών, ιστορικές διαδρομές.
- Ιερά προσκυνήματα, μοναστήρια.
- Άυλος πολιτισμός, μουσική, τραγούδια, χοροί, ποίηση, γλώσσα, παραδοσιακές εορταστικές εκδηλώσεις, έθιμα, χειροτεχνία, υφαντική τέχνη.
- Τοπική γαστρονομία, τυροκομία κτλ
- Πρωτογενής παραγωγή, κτηνοτροφία, αμπελουργία, ελαιοκαλλιέργεια, μελίσσια, αλιεία.
- Λαογραφικά Μουσεία και παραδοσιακές γειτονιές.
- Οι ορεινοί άνθρωποι της σκληρής δουλειάς με τον ιδιαίτερο παραδοσιακό τρόπο ζωής, φιλόξενοι, πρόσχαροι και εύθυμοι.
- Οι υποδομές, οδικό δίκτυο, δύο λιμάνια, λιμανάκια, καταφύγιο.
- Μεγάλη ακτογραμμή με πολλές μικρές παραλίες κολύμβησης.
- Εύκολη επικοινωνία με Μικρές Κυκλάδες.
Ο φορέας του στρατηγικού σχεδίου βιώσιμης ανάπτυξης της Νάξου.
Σήμερα διαπιστώνουμε ότι η κοινωνία των πολιτών είναι ενισχυμένη ενεργοποιημένη, ευαισθητοποιημένη σε θέματα τουριστικής ανάπτυξης, και των επιπτώσεων της στο περιβάλλον, όσο ποτέ άλλοτε. Στα τελευταία χρόνια έχουν συγκροτηθεί δεκάδες συλλογικότητες στις Κυκλάδες με νομική ή κινηματική μορφή, που υπερασπίζονται την βιώσιμη ανάπτυξη των νησιών, αναλαμβάνουν δράσεις και προτείνουν λύσεις. Η «Νάξος Βιώσιμη» είναι μια από αυτές. Το συνέδριό μας είναι μέρος της λύσης, μέρος του σχεδίου, όπως και τα κινήματα των πολιτών, που με την ακτιβίστικη παρουσία τους και τις γενικότερες προτάσεις τους συμβάλουν στη βιωσιμότητα του χώρου.
Ανεβαίνοντας τα σκαλοπάτια της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, οι τοπικές κοινότητες θα έχουν τον πρώτο λόγο, παρά την αποψίλωση των αρμοδιοτήτων τους. Στη συνέχεια ο Δήμος πρέπει να σηκώσει το μεγαλύτερο βάρος της λύσης. Πέραν από την θεσμική του αρμοδιότητα, την υποχρέωση να οδηγήσει τη Νάξο σε ένα βιώσιμο μέλλον, είναι και ιδιοκτήτης του πλέον αξιοποιήσιμου μνημείου στην Ο.Ν., του Εναερίου Σιδηροδρόμου, των εγκαταστάσεων φόρτωσης και των ορυχείων. Πρέπει να δει ρεαλιστικά το μέλλον του τουρισμού, όχι στο πλαίσιο μιας δημαρχιακής θητείας. Με περίσσεια πολιτικής βούλησης, να λάβει την απόφαση στρατηγικής επιλογής της αειφόρου ανάπτυξης για τα νησιά μας. Να αξιοποιήσει το υλικό του συνεδρίου μας, να εμβαθύνει το ΤΠΣ με τη προκήρυξη ειδικών μελετών, ανοιχτών στη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, των φορέων του νησιού και των κινημάτων, με προτάσεις και παρατηρήσεις, που θα διαμορφώσουν το στρατηγικό σχέδιο βιώσιμης ανάπτυξης του νησιού.
Τέλος η ΠΝΑ μπορεί να συμμετάσχει είτε ολοκληρώνοντας έργα υποδομής που λείπουν , είτε εξασφαλίζοντας τις χρηματοδοτήσεις των σχεδιαζόμενων δράσεων.
Συμπερασματικά η τοπική αυτοδιοίκηση έχει την υποχρέωση να οδηγήσει τη Νάξο στη βιώσιμη ανάπτυξη, με κύριο παραγωγικό πυλώνα τον τουρισμό, υιοθετώντας ένα ποιοτικό, ήπιο, βιώσιμο πρότυπο δυναμικής ανασύνθεσης των φυσικών, ιστορικών, πολιτιστικών, παραγωγικών, βιωματικών χαρακτηριστικών της Νάξου, με τη δημιουργία νέων αυθεντικών τουριστικών προϊόντων που θα ενσωματώνουν με σαφήνεια την παραγωγική και πολιτιστική ταυτότητα του νησιού μας.
Σε προτεραιότητα η πρωτογενής παραγωγή, αναγεννημένη, συγχρονισμένη με τον ήπιο ποιοτικό τουρισμό, θα αναδεικνύει τα ιδιαίτερα ποιοτικά και γευστικά χαρακτηριστικά των παραδοσιακών προϊόντων και την υψηλή διατροφική τους αξία. Η ανάπτυξη συνεργειών αγροτικών – τουριστικών επιχειρήσεων, με σήματα ποιότητας, πιστοποιήσεις και κατάρτιση τοπικών συμφώνων ποιότητας. Επίσης η αειφορική διαχείριση των υδάτινων πόρων, της γεωργικής γης, των καλλιεργειών, των βοσκήσιμων εκτάσεων και των ιχθυοαποθεμάτων.
Βασική συνιστώσα του τουριστικού μοντέλου το πλούσιο πολιτιστικό απόθεμα της Νάξου, με την ανάδειξη, αποκατάσταση, συντήρηση και προστασία του μνημειακού πλούτου, πολιτιστικών τοπίων, γεωτόπων, με τη ζωντανή συνέχιση του λαϊκού πολιτισμού, που θα επιτρέψει στο δημότη να ισχυροποιήσει την ιστορική του ταυτότητα. Η διακριτή συλλογική ταυτότητα θα χαρακτηρίζει και θα διαφοροποιεί τη Νάξο ως μοναδικό τουριστικό προορισμό εμπειρίας και πολιτισμού.
Με όραμα ένα μοντέλο κοινωνικά δίκαιο, χωρικά και κλαδικά ισόρροπο, που θα διαχέει τα οφέλη του τουρισμού σε όλη τη Νάξο, στις κοινωνικές ομάδες, που οι κάτοικοι θα συνεχίσουν να βιώνουν το τόπο τους, το πολιτισμό τους, θα καλλιεργούν τη γη τους, θα εργάζονται στο χώρο τους, διατηρώντας την ιστορική τους ταυτότητά τους. Ένα μοντέλο που θα επιτρέψει και στις επόμενες γενιές την εργασία στο τουρισμό.
Ευχαριστώ, την Νάξο Βιώσιμη, τον Νίκο Λέανδρο, το Ινστιτούτο Περιφερειακής Ανάπτυξης του Παντείου Πανεπιστημίου για την πρόσκληση και όλους σας για την προσοχή σας.
