Η μέρα του ΟΧΙ φέρνει στο μυαλό μας το «ΧΡΑΜΑΚΙ ΑΠΕΡΑΘΙΤΙΚΟ». Τη στρατευμένη ποίηση του Νίκου Σφυρόερα, που αποτέλεσε πολιτιστικό όπλο κατά των κατακτητών, υμνώντας την ελπίδα της λευτεριάς.
Στα δύσκολα χρόνια της κατοχής στη Νάξο, η μάχη εναντίων των κατακτητών δεν γινόταν μόνο μέσα από τη δράση των αντιστασιακών οργανώσεων, αλλά και με το τραγούδι, λαϊκό ή έντεχνο. Πέρα από τις εκατοντάδες κοτσάκια, του πολέμου, της σκλαβιάς, της πείνας, της απελευθέρωσης, ένα ποίημα του λογοτέχνη Νίκου Σφυρόερα, που μελοποιήθηκε, αγαπήθηκε και τραγουδήθηκε πλατιά, ήταν το «ΧΡΑΜΑΚΙ ΑΠΕΡΑΘΙΤΙΚΟ». Το ΧΡΑΜΑΚΙ εκφράζει το δράμα της πείνας που ξεκλήριζε την ορεινή Νάξο, που ως πολιτιστική δημιουργία και ιερό κειμήλιο ανταλλάσσεται με τα στοιχειώδη είδη της επιβίωσης, δίνοντας ταυτόχρονα την ελπίδα της λευτεριάς πάλι μέσα από τον συμβολισμό της νέας δημιουργίας. Είναι ένας ύμνος στη γυναίκα, στη μάνα που δημιουργεί, που εκποιεί το πλούτο της για να ζήσει τα παιδιά της, που αφιερώνει τη νέα της δημιουργία στη πολυπόθητη λευτεριά.
Από τότε τραγουδιέται και χορεύεται από νέες και νέους, συνδέοντας την ιστορία της κατοχής με το σήμερα, τα υφαντά τεχνουργήματα της μάνας με την ανάγκη επιβίωσης των παιδιών της, την ελπίδα πάντα για καινούριες μέρες, για χράμια λευτεριάς.
Δεν είναι τυχαίο οι μουσικές εκδηλώσεις (video) “Στ’ Απεραθίτικα 2025” πριν λίγες μέρες ξεκινούν με ένα ζωντανό χραμάκι στρωμένο στο χορό των εγγονιών τους.
Χραμάκι Απεραθίτικο
στον αργαλειό φαμένο
για προίκα φυλαγμένο.
Σε σπίτι λιβαδίτικο
για γάμο στολισμένο
σ’ αντίκρισα στρωμένο.
Σ’ αντίκρισα και δάκρυσα
κι έφερα στο μυαλό μου
την πείνα στο χωριό μου.
Ποια μάνα Απεραθίτισσα
σε πούλησε να πάρει
φασόλια και κριθάρι.
Καινούριες μέρες έρχονται
και η κάθε μια θα φάνει
της Λευτεριάς το χράμι.
